Rodzaje soczewek wewnątrzgałkowych – jak wybrać soczewkę do operacji zaćmy?

Operacja zaćmy to jeden z najczęściej wykonywanych zabiegów chirurgicznych na świecie – każdego roku poddaje się jej ponad 20 milionów pacjentów. Sam zabieg trwa kilkanaście minut i polega na usunięciu zmętniałej naturalnej soczewki metodą fakoemulsyfikacji. Jaki jest efekt po zabiegu zależy w dużej mierze od tego jaką soczewkę wewnątrzgałkową (IOL) wszczepi chirurg oraz od chorób współistniejących.

Rodzaje soczewek wewnątrzgałkowych różnią się między sobą – jedne zapewniają ostre widzenie tylko do dali, inne pozwalają czytać bez okularów, a jeszcze inne korygują astygmatyzm. Ten poradnik pomoże zrozumieć różnice i wybrać soczewkę dopasowaną do stylu życia, stanu zdrowia oczu i budżetu.

Czym jest soczewka wewnątrzgałkowa i dlaczego trzeba ją wybrać?

Podczas operacji zaćmy chirurg rozbija zmętniałą naturalną soczewkę ultradźwiękami (fakoemulsyfikacja) i odsysa ją z oka. Na jej miejsce wszczepia sztuczną soczewkę wewnątrzgałkową – niewielki implant o średnicy około 6 mm, wykonany z biokompatybilnego akrylu hydrofobowego. Ten materiał jest całkowicie bezpieczny dla oka i nie ulega degradacji – soczewka służy do końca życia, nie wymaga wymiany ani żadnej konserwacji.

Każda soczewka IOL ma określoną moc optyczną, którą chirurg dobiera indywidualnie na podstawie biometrii oka – precyzyjnego pomiaru długości gałki ocznej, krzywizny rogówki i głębokości komory przedniej.

To, czego wielu pacjentów nie wie przed pierwszą wizytą, to fakt, że wybór soczewki wpływa nie tylko na ostrość widzenia, ale też na to, czy po zabiegu będą potrzebne okulary – i do jakich czynności. Soczewka podstawowa, refundowana przez NFZ, zapewnia ostre widzenie na jedną odległość. Soczewki premium potrafią znacznie więcej – ale kosztują więcej. Dlatego warto poznać wszystkie opcje przed decyzją.

Rodzaje soczewek wewnątrzgałkowych – przegląd opcji

Soczewki jednoogniskowe (monofokalne) – sprawdzone rozwiązanie podstawowe

Soczewki jednoogniskowe to najpopularniejszy i najdłużej stosowany typ implantów. Mają jedno ognisko, co oznacza, że zapewniają ostre widzenie na jedną odległość – najczęściej do dali. Pacjent po wszczepieniu takiej soczewki dobrze widzi telewizor, rozpoznaje twarze z daleka i komfortowo prowadzi samochód w dzień. Do czytania książki, gazety czy ekranu telefonu potrzebuje jednak okularów do bliży – zwykle o mocy +2,0 do +3,0 dioptrii.

Wśród soczewek jednoogniskowych wyróżniamy dwa warianty. Soczewka sferyczna to model podstawowy, w pełni refundowany przez NFZ – sprawdza się dobrze w codziennych sytuacjach, choć w trudniejszych warunkach oświetleniowych (np. zmierzch, słabe światło) może dawać nieco mniejszą ostrość obrazu. Soczewka asferyczna to ulepszony wariant, który lepiej odwzorowuje naturalną optykę oka. Poprawia czułość kontrastową i daje wyraźniejsze widzenie nocne – kierowcy i osoby aktywne wieczorem od razu zauważą różnicę.

Osobna kwestia to filtr światła niebieskiego, który chroni siatkówkę przed potencjalnie szkodliwym promieniowaniem z ekranów i sztucznego oświetlenia. Soczewki z takim filtrem mogą być szczególnie korzystne dla osób spędzających dużo czasu przed telewizorem lub komputerem. Więcej na ten temat można przeczytać w naszym artykule o filtrach światła niebieskiego.

Główna zaleta soczewek jednoogniskowych? Minimalne ryzyko efektów ubocznych. Nie występują efekty halo ani olśnienia, czułość kontrastu jest optymalna, a adaptacja po operacji trwa zaledwie kilka dni. To również najlepsza opcja dla pacjentów ze współistniejącymi chorobami oczu – jaskrą, AMD czy retinopatią cukrzycową – u których soczewki wieloogniskowe mogą nie dać pełnego efektu.

W Okulis soczewki jednoogniskowe dostępne są w trzech pakietach: Komfortowy (0 zł z NFZ) z soczewką sferyczną z filtrami UV, Biały (299 zł) z soczewką asferyczną z filtrami UV oraz Premium (799 zł) z soczewką asferyczną z filtrem UV i z filtrem niebieskiego światła.

Soczewki o wydłużonej głębi ostrości (EDOF)

EDOF to skrót od angielskiego Extended Depth of Focus – wydłużona głębia ostrości. Te soczewki stanowią złoty środek między jednoogniskowymi a wieloogniskowymi. Zamiast tworzyć kilka oddzielnych ognisk, soczewka EDOF generuje jedną, wydłużoną płaszczyznę ogniskową. Efekt? Ostre widzenie od dali po odległość pośrednią – czyli mniej więcej od horyzontu po ekran komputera (50–80 cm).

Największa przewaga EDOF nad soczewkami wieloogniskowymi to znacznie mniejsze ryzyko efektów świetlnych. Halo i olśnienia – czyli świetliste obwódki wokół latarni czy reflektorów jadących aut – praktycznie nie występują. Dlatego soczewki EDOF szczególnie polecane są kierowcom i osobom, które często poruszają się po zmroku. Technologia Vivity firmy Alcon, stosowana w Okulis, nie wykorzystuje tradycyjnych pierścieni dyfrakcyjnych, co dodatkowo ogranicza aberracje optyczne.

Jedyne ograniczenie? Do czytania bardzo drobnego druku – np. ulotki leków – pacjent z soczewką EDOF może potrzebować okularów o niewielkiej mocy lub lupy. W codziennych sytuacjach (gazeta, telefon, ceny w sklepie) większość osób radzi sobie jednak bez korekcji.

Więcej o zasadzie działania i zaletach tej technologii można przeczytać w naszym szczegółowym artykule o soczewkach EDOF.

W Okulis soczewki EDOF dostępne są w pakietach: VIP Edof (3799 zł) oraz VIP Edof Toric (5100 zł) – ten drugi koryguje dodatkowo astygmatyzm.

Soczewki wieloogniskowe (multifokalne)

Soczewki wieloogniskowe mają dwa lub trzy ogniska – dla dali, odległości pośredniej i bliży. Dzięki temu zapewniają największą niezależność od okularów ze wszystkich dostępnych typów. Badania kliniczne pokazują, że 80–90% pacjentów z soczewkami multifokalnymi nie potrzebuje okularów do żadnych codziennych czynności – czytania, pracy przy komputerze, prowadzenia samochodu czy zakupów.

Brzmi idealnie? Prawie. Soczewki wieloogniskowe mają jedną wadę, o której warto wiedzieć: u części pacjentów (ok. 5–10%) występują zauważalne efekty świetlne – halo wokół źródeł światła i olśnienia, szczególnie przy prowadzeniu samochodu nocą. Ważne jest jednak słowo „przejściowe” – mózg potrzebuje czasu na neuroadaptację, czyli naukę interpretowania nowego sposobu ogniskowania. Trwa to zwykle 3–6 miesięcy. Po tym okresie zdecydowana większość pacjentów nie odczuwa już żadnych dolegliwości.

Soczewki wieloogniskowe sprawdzają się najlepiej u osób aktywnych, które chcą maksymalnie ograniczyć zależność od okularów. Nie są natomiast optymalnym wyborem dla kierowców zawodowych jeżdżących głównie nocą ani dla osób, których praca wymaga idealnej czułości kontrastu w słabym oświetleniu.

W Okulis soczewki wieloogniskowe dostępne są w pakietach: VIP (3799 zł) oraz VIP Toric (4999 zł) z dodatkową korekcją astygmatyzmu.

Soczewki toryczne – rozwiązanie przy astygmatyzmie

Astygmatyzm (niezborność) to wada wzroku, w której rogówka ma nieregularną krzywiznę – zamiast kształtu piłki do koszykówki przypomina bardziej piłkę do rugby. Dotyczy mniej więcej co trzeciego pacjenta operowanego na zaćmę. Jeśli astygmatyzm nie zostanie skorygowany podczas operacji, pacjent – nawet z najlepszą soczewką premium – nadal będzie potrzebował okularów cylindrycznych.

Soczewki toryczne rozwiązują ten problem. Mają wbudowaną korekcję cylindryczną i muszą być precyzyjnie ustawione podczas zabiegu – oś soczewki musi pokrywać się z osią astygmatyzmu rogówkowego. Nowoczesne systemy nawigacji śródoperacyjnej pozwalają osiągnąć dokładność ustawienia na poziomie 1–2 stopni, co przekłada się na doskonałe wyniki korekcji.

Każdy z opisanych wyżej typów soczewek – jednoogniskowa, EDOF i wieloogniskowa – może istnieć w wersji torycznej. W Okulis soczewki toryczne dostępne są w pakietach: Premium Toric (1999 zł) – jednoogniskowa asferyczna z korekcją astygmatyzmu, VIP Toric (4999 zł) – wieloogniskowa z korekcją astygmatyzmu, oraz VIP EDOF Toric (5100 zł) – EDOF z korekcją astygmatyzmu.

Tabela porównawcza – wszystkie rodzaje soczewek wewnątrzgałkowych w jednym miejscu

Poniższa tabela zestawia najważniejsze cechy poszczególnych typów soczewek. Ceny dotyczą dopłaty w klinice Okulis – operacja zaćmy i soczewka podstawowa są refundowane przez NFZ.

Każdy pakiet w Okulis obejmuje komplet badań przedoperacyjnych, sam zabieg, wizytę kontrolną po operacji, leki oraz okulary przeciwsłoneczne do ochrony oka w okresie rekonwalescencji. Pełny cennik soczewek i pakietów dostępny jest na stronie kliniki.

Jak wybrać soczewkę – 5 pytań, które warto sobie zadać

Wybór soczewki wewnątrzgałkowej nie musi być skomplikowany. Wystarczy uczciwie odpowiedzieć sobie na pięć pytań – a odpowiedzi same wskażą, który typ będzie najlepszy.

1. Jak ważna jest dla mnie niezależność od okularów?

Jeśli marzysz o tym, żeby po operacji odłożyć okulary do szuflady – rozważ soczewkę wieloogniskową (pakiet VIP) lub EDOF (pakiet VIP EDOF). Wieloogniskowa daje największą szansę na całkowitą niezależność, EDOF wymaga okularów jedynie do bardzo drobnego druku. Natomiast jeśli okulary do czytania nie stanowią problemu – soczewka jednoogniskowa asferyczna (pakiet Biały lub Premium) to sprawdzone, bezpieczne rozwiązanie z doskonałą jakością widzenia do dali.

2. Czy dużo prowadzę samochód, szczególnie wieczorem?

Dla kierowców kluczowe jest minimalne ryzyko halo i olśnień – czyli świetlistych obwódek wokół reflektorów nadjeżdżających aut. W tej sytuacji najlepszym wyborem jest soczewka EDOF (VIP EDOF) lub jednoogniskowa asferyczna (pakiet Premium). Soczewki wieloogniskowe mogą powodować przejściowe problemy z widzeniem nocnym w pierwszych miesiącach po operacji – warto o tym wiedzieć, choć u większości pacjentów efekt mija po neuroadaptacji.

3. Czy mam astygmatyzm?

Jeśli badanie wykaże astygmatyzm rogówkowy powyżej 1,0 dioptrii – warto rozważyć wariant toryczny wybranej soczewki. Bez korekcji astygmatyzmu podczas operacji pacjent będzie potrzebował okularów cylindrycznych, nawet jeśli wybierze soczewkę premium.

4. Jakie są moje główne zajęcia – czytanie, komputer, ogrodnictwo?

Styl życia to jeden z najważniejszych czynników przy wyborze soczewki. Kto dużo czyta – książki, gazety, drukowane dokumenty – i chce to robić bez okularów, powinien rozważyć soczewkę wieloogniskową. Osoby spędzające dużo czasu przy komputerze lub tablecie, które jednocześnie prowadzą samochód, najlepiej skorzystają na soczewce EDOF. Z kolei pacjenci, dla których najważniejsze jest ostre widzenie do dali – telewizor, spacery, praca w ogrodzie – z powodzeniem mogą wybrać jednoogniskową asferyczną.

5. Jaki jest mój budżet?

Operacja zaćmy jest refundowana przez NFZ – zarówno w Polsce, jak i za granicą na podstawie dyrektywy transgranicznej UE. Soczewka podstawowa jednoogniskowa (pakiet Komfortowy) jest bezpłatna. Dopłata dotyczy wyłącznie soczewki ponad standard NFZ – od 299 zł za asferyczną po 5100 zł za EDOF z korekcją astygmatyzmu. To inwestycja jednorazowa na całe życie – soczewka nie wymaga wymiany, konserwacji ani żadnych dodatkowych kosztów.

Soczewki wewnątrzgałkowe – cena i refundacja NFZ

Wielu pacjentów jest zaskoczonych, gdy dowiaduje się, że operacja zaćmy może być całkowicie bezpłatna w krótkim czasie. NFZ refunduje zarówno sam zabieg, jak i podstawową soczewkę jednoogniskową. Dotyczy to również operacji wykonywanych za granicą – na podstawie dyrektywy transgranicznej Unii Europejskiej (Dyrektywa 2011/24/UE). Okulis korzysta z tego rozwiązania – zabieg odbywa się w nowoczesnej klinice w Czeskim Cieszynie (Czechy), zaledwie dwa kilometry od polskiej granicy, a NFZ zwraca koszty operacji.

Dopłata, o której mowa w cennikach, dotyczy wyłącznie różnicy między soczewką podstawową (refundowaną) a soczewką premium wybraną przez pacjenta. W Okulis ceny kształtują się od 0 zł (pakiet Komfortowy z soczewką sferyczną) do 5100 zł (VIP EDOF Toric – soczewka EDOF z korekcją astygmatyzmu). Każdy pakiet obejmuje pełen zakres opieki: badania kwalifikacyjne, zabieg operacyjny, wizytę kontrolną, leki pooperacyjne i okulary przeciwsłoneczne.

Perspektywa jest taka: to jednorazowa decyzja na całe życie. Soczewka wewnątrzgałkowa nie zużywa się, nie trzeba jej wymieniać po kilku latach jak okularów. Dlatego wielu pacjentów, nawet tych z ograniczonym budżetem, decyduje się na dopłatę – bo widzą w tym inwestycję w codzienny komfort na kolejne 20, 30 czy 40 lat.

Na co jeszcze zwrócić uwagę przy wyborze soczewki

Ostateczna rekomendacja zawsze należy do chirurga okulisty, który podejmuje decyzję na podstawie szczegółowego badania – biometrii oka, oceny stanu rogówki, siatkówki i nerwu wzrokowego. Nie każdy pacjent jest kandydatem do każdego typu soczewki. Przy jaskrze, zwyrodnieniu plamki żółtej (AMD) czy retinopatii cukrzycowej lekarz może odradzić soczewki wieloogniskowe, ponieważ te schorzenia same w sobie ograniczają jakość widzenia – a soczewka premium nie jest w stanie tego zrekompensować.

Warto też zachować realistyczne oczekiwania. Żadna soczewka – nawet najdroższa – nie przywróci widzenia dwudziestolatka. Celem operacji jest usunięcie zaćmy i wszczepienie implantu, który zapewni najlepsze możliwe widzenie przy uwzględnieniu stanu oczu pacjenta. Dla większości osób różnica jest ogromna – świat staje się ostrzejszy, jaśniejszy, kolory wracają.

Ciekawą opcją jest strategia mix-and-match – wszczepienie różnych soczewek do lewego i prawego oka. Na przykład soczewka na dal w oku dominującym i soczewka na bliż w drugim oku lub Edof w jednym oku i wieloogniskowa w drugim. Czasami lekarz może zaproponować takie rozwiązanie, gdy żaden pojedynczy typ soczewki nie spełnia wszystkich potrzeb pacjenta.

Najczęściej zadawane pytania o soczewki wewnątrzgałkowe

Jak długo służy soczewka wewnątrzgałkowa?

Całe życie. Soczewki IOL wykonane są z biokompatybilnego akrylu, który nie ulega degradacji ani zmętnieniu. Po wszczepieniu nie trzeba ich wymieniać, czyścić ani w jakikolwiek sposób konserwować. Jedyny zabieg, którego może wymagać oko po operacji zaćmy, to laser YAG – proste usunięcie wtórnego zmętnienia tylnej torebki soczewki, które zdarza się u ok. 20% pacjentów w ciągu kilku lat po zabiegu.

Czy mogę zmienić soczewkę po operacji, jeśli nie jestem zadowolony?

Wymiana soczewki wewnątrzgałkowej jest technicznie możliwa, ale wykonuje się ją niezwykle rzadko. Zabieg wymiany jest trudniejszy niż pierwotna operacja i niesie większe ryzyko powikłań. Dlatego tak istotny jest przemyślany wybór soczewki jeszcze przed operacją – najlepiej w konsultacji z doświadczonym chirurgiem.

Czy soczewka wieloogniskowa całkowicie eliminuje okulary?

U około 80–90% pacjentów – tak, w codziennych czynnościach. Większość osób z soczewką wieloogniskową nie potrzebuje okularów do czytania, pracy przy komputerze ani prowadzenia samochodu. Przy bardzo drobnym druku lub wielogodzinnym czytaniu w słabym świetle niektórzy pacjenci nadal sięgają po okulary o niewielkiej mocy – raczej z wygody niż z konieczności.

Czy NFZ refunduje soczewki premium?

NFZ refunduje soczewkę jednoogniskową sferyczną – to pakiet Komfortowy w Okulis (0 zł). Za soczewkę premium pacjent dopłaca różnicę – w Okulis od 299 zł (pakiet Biały) do 5100 zł (VIP Edof Toric) w zależności od wybranego typu.

Czy mogę mieć różne soczewki w lewym i prawym oku?

Tak, to tzw. strategia mix-and-match i stosuje się ją całkiem często. Lekarz może na przykład wszczepić soczewkę nastawioną na dal do oka dominującego, a soczewkę z lepszym widzeniem na bliż do drugiego oka. To indywidualna decyzja, podejmowana wspólnie przez chirurga i pacjenta na podstawie badania i potrzeb.

Dlaczego operacja zaćmy w Okulis jest bezpłatna?

Okulis działa na podstawie dyrektywy transgranicznej Unii Europejskiej, która daje pacjentom prawo do korzystania z opieki zdrowotnej w innym kraju UE z refundacją ze strony krajowego ubezpieczyciela. Zabieg fakoemulsyfikacji wykonywany jest w klinice w Czeskim Cieszynie (Czechy), a NFZ zwraca pacjentowi koszty operacji. Telefoniczne

Biuro Obsługi Pacjenta znajduje się w Sosnowcu. Okulis zapewnia transport z domu pacjenta pod drzwi kliniki i z powrotem. Jest to usługa dodatkowo płatna.

Wybór soczewki – decyzja na całe życie, ale nie musisz jej podejmować sam

Wybór soczewki wewnątrzgałkowej zależy od trzech rzeczy: stylu życia, stanu oczu i budżetu. Nie istnieje jedna „najlepsza” soczewka dla wszystkich – istnieje najlepsza soczewka dla konkretnego pacjenta. Dlatego kluczowa jest rozmowa z doświadczonym lekarzem, który zbada oczy, wysłucha oczekiwań i zaproponuje rozwiązanie dopasowane do indywidualnej sytuacji.

W Okulis konsultacja jest częścią procesu leczenia pacjenta. Doświadczony lekarz okulista pomaga pacjentom dobrać optymalną soczewkę. Termin operacji możliwy jest w ciągu 7 dni – bez wielomiesięcznego czekania w kolejce.

Zadzwoń i umów się na bezpłatną, 5-minutową konsultację telefoniczną – opowiemy o dostępnych soczewkach oraz na pytania dotyczące zabiegu usunięcia zaćmy z Okulis. Numer do biura obsługi pacjenta: 32 610 00 01. Możesz też zadzwonić pod numery: 515 696 711 lub 690 290 899.